جوش چیست؟ انواع جوش صورت و علت ایجاد آکنه
جوش یکی از شایعترین مشکلات پوستی است و خیلی از افراد در دورهای از زندگی با آن درگیر میشوند. این مشکل ممکن است به شکل چند جوش ساده و سطحی ظاهر شود یا با ضایعات قرمز، چرکی و عمیقتر همراه باشد. برخلاف تصور رایج، جوش فقط به دوران نوجوانی محدود نیست و میتواند در سنین مختلف ایجاد شود. آکنه معمولاً زمانی شکل میگیرد که چربی پوست و سلولهای مرده در فولیکولها جمع شوند و مسیر آنها را مسدود کنند. با این حال، دلیل ایجاد جوش در همه افراد یکسان نیست و عوامل مختلفی میتوانند روی نوع، شدت و محل ایجاد آن تأثیر بگذارند.
شناخت انواع جوش صورت و عوامل مؤثر بر ایجاد آن کمک میکند تفاوت میان ضایعات مختلف را بهتر بشناسیم و بدانیم چه چیزهایی واقعاً میتوانند باعث ایجاد یا تشدید آکنه شوند.
جوش و آکنه چیست؟
جوش به ضایعاتی گفته میشود که روی پوست ظاهر میشوند و میتوانند به شکل برجستگی، قرمزی یا التهاب دیده شوند. بیشتر این ضایعات زمانی شکل میگیرند که چربی پوست و سلولهای مرده در فولیکولها تجمع پیدا کنند و مسیر طبیعی خروج آنها را ببندند. اگر التهاب هم به این فرایند اضافه شود، جوش میتواند قرمز، متورم یا دردناک شود.
آکنه (Acne) به مشکل پوستی گفته میشود که زمینه ایجاد این جوشها را فراهم میکند. در پوست، غدد چربی به طور طبیعی مادهای به نام سبوم تولید میکنند که به حفظ نرمی و رطوبت پوست کمک میکند. زمانی که مقدار چربی افزایش پیدا کند یا سلولهای مرده بهخوبی از سطح پوست جدا نشوند، احتمال بسته شدن فولیکولها و ایجاد ضایعات آکنه بیشتر میشود.
بنابراین جوش و آکنه دقیقاً یک مفهوم ندارند؛ جوش همان ضایعهای است که روی پوست دیده یا لمس میشود، اما آکنه وضعیت پوستیای است که میتواند باعث ایجاد مکرر یا همزمان این ضایعات شود. آکنه در دوران نوجوانی شایعتر است، اما محدود به این سن نیست و ممکن است در بزرگسالی نیز ادامه پیدا کند یا برای اولین بار ظاهر شود.
انواع جوش صورت
جوشهای صورت شکلهای مختلفی دارند. بعضی از آنها فقط به صورت نقاط ریز سفید یا سیاه دیده میشوند، بعضی قرمز و ملتهب هستند و بعضی دیگر در عمق پوست ایجاد میشوند و ممکن است دردناک باشند. ظاهر هر جوش تا حد زیادی به این بستگی دارد که گرفتگی منافذ و التهاب پوست چقدر شدید باشد.
به طور کلی، انواع جوش را میتوان از نظر وجود یا نبود التهاب به دو گروه تقسیم کرد:
جوشهای غیر التهابی: شامل جوشهای سر سفید و سر سیاه هستند. این جوشها معمولاً قرمزی، تورم یا درد زیادی ندارند و بیشتر به صورت برجستگیهای ریز یا نقاط تیره روی پوست دیده میشوند.
جوشهای التهابی: شامل پاپول، پوسچول، ندول و جوشهای کیستیک هستند. این نوع جوشها با التهاب بیشتری همراهاند و ممکن است قرمز، متورم، حساس یا دردناک باشند.
جوش سر سفید
جوش سر سفید معمولاً به شکل یک برجستگی کوچک سفید یا همرنگ پوست دیده میشود. این نوع جوش زمانی ایجاد میشود که چربی و سلولهای مرده داخل منافذ جمع شوند و راه خروج آنها بسته بماند. جوشهای سر سفید معمولاً قرمزی و التهاب زیادی ندارند و بیشتر به صورت برجستگیهای ریز روی پوست دیده میشوند.
جوش سر سیاه
جوش سر سیاه به شکل نقاط کوچک و تیره روی پوست دیده میشود. این نوع جوش زمانی ایجاد میشود که چربی و سلولهای مرده داخل منفذ جمع شوند، اما دهانه منفذ باز باقی بماند. رنگ تیره جوش سر سیاه زمانی ایجاد میشود که محتویات داخل منفذ باز در تماس با اکسیژن هوا تغییر رنگ میدهند؛ بنابراین این تیرگی نشانه کثیف بودن پوست نیست.
پاپول یا جوش قرمز
پاپول همان جوش قرمز و ملتهبی است که سر سفید یا چرکی مشخصی ندارد. این جوش معمولاً به شکل یک برجستگی کوچک قرمز روی پوست دیده میشود و ممکن است هنگام لمس کمی حساس یا دردناک باشد. هرچه التهاب بیشتر باشد، قرمزی و برجستگی این نوع جوش نیز واضحتر میشود.
پوسچول یا جوش چرکی
پوسچول همان جوشی است که معمولاً آن را با عنوان جوش چرکی میشناسیم. این نوع جوش اطراف قرمز و ملتهبی دارد و در قسمت وسط آن یک نقطه سفید یا زرد دیده میشود. تفاوت اصلی جوش چرکی با جوش قرمز این است که در مرکز آن چرک قابل مشاهده وجود دارد.
ندول
ندول نوعی جوش عمیق است که بیشتر در زیر پوست شکل میگیرد. این جوش معمولاً به صورت یک برجستگی سفت و نسبتاً بزرگ احساس میشود و ممکن است دردناک باشد. برخلاف جوشهای سطحی، ندول معمولاً سر سفید یا چرکی مشخصی ندارد و بخش اصلی آن در عمق پوست قرار گرفته است.
جوش کیستیک
جوش کیستیک نیز از جوشهای عمیق و ملتهب است. این نوع جوش معمولاً بزرگتر، متورمتر و دردناکتر از جوشهای معمولی دیده میشود و ممکن است درون آن مواد چرکی وجود داشته باشد. جوش کیستیک بیشتر به صورت یک برجستگی قرمز و قابل توجه روی پوست دیده میشود و التهاب آن معمولاً بیشتر از جوشهای سطحی است.
جوش زیر پوستی
جوش زیر پوستی اصطلاحی است که معمولاً برای برجستگیهایی استفاده میشود که زیر پوست احساس میشوند اما سر سفید یا چرکی مشخصی ندارند. این جوشها ممکن است به صورت یک برجستگی کوچک و سفت یا یک توده دردناک زیر پوست احساس شوند. بعضی از آنها قرمز و ملتهب هستند و بعضی دیگر فقط هنگام لمس پوست مشخص میشوند.
شدت جوش صورت
شدت آکنه فقط با تعداد جوشها مشخص نمیشود؛ نوع ضایعات، میزان التهاب، عمق جوشها و احتمال ایجاد اسکار نیز اهمیت دارند.
- آکنه خفیف: بیشتر شامل جوشهای سر سیاه و سر سفید و تعداد کمی جوش قرمز یا چرکی است.
- آکنه متوسط: تعداد جوشهای التهابی بیشتر است و ممکن است چند ناحیه از صورت همزمان درگیر شوند.
- آکنه شدید: جوشها معمولاً عمیقتر، دردناکتر و ملتهبتر هستند و احتمال ایجاد اسکار بیشتر میشود.
اگر جوشها عمیق و دردناک هستند، مرتب تکرار میشوند یا جای آنها روی پوست باقی میماند، بهتر است برای ارزیابی و درمان مناسب به متخصص پوست مراجعه شود.
علت ایجاد جوش صورت
جوش صورت معمولاً فقط یک علت مشخص ندارد و چند عامل میتوانند همزمان در ایجاد آن نقش داشته باشند. مهمترین اتفاق زمانی میافتد که چربی پوست و سلولهای مرده داخل منافذ جمع شوند و راه خروج آنها را ببندند. اگر این شرایط با افزایش فعالیت باکتریهای طبیعی پوست و التهاب همراه شود، احتمال ایجاد جوشهای قرمز، چرکی یا عمیقتر بیشتر میشود.
افزایش چربی پوست
پوست به طور طبیعی برای حفظ نرمی و رطوبت خود چربی تولید میکند. اما زمانی که ترشح چربی بیشتر از حد معمول باشد، احتمال جمع شدن آن داخل منافذ و ایجاد جوش افزایش پیدا میکند. به همین دلیل افرادی که پوست چربتری دارند، معمولاً بیشتر با جوشهای سر سیاه، سر سفید و سایر ضایعات آکنه درگیر میشوند؛ البته داشتن پوست چرب به این معنا نیست که فرد حتماً دچار آکنه خواهد شد.
تجمع سلولهای مرده
سلولهای سطح پوست به طور طبیعی از بین میروند و جای خود را به سلولهای جدید میدهند. اگر این سلولهای مرده بهخوبی از سطح پوست جدا نشوند، ممکن است همراه با چربی داخل منافذ جمع شوند و باعث بسته شدن آنها شوند. این انسداد میتواند ابتدا به شکل جوش سر سفید یا سر سیاه دیده شود و در صورت ایجاد التهاب، به جوشهای قرمز و چرکی تبدیل شود.
تغییرات هورمونی
هورمونها یکی از مهمترین عواملی هستند که روی میزان چربی پوست تأثیر میگذارند. به همین دلیل جوش در دوران نوجوانی بسیار شایع است، اما تغییرات هورمونی در بزرگسالی نیز میتوانند باعث ایجاد یا بیشتر شدن جوش شوند. در بعضی افراد، جوشهای هورمونی بیشتر در ناحیه چانه و خط فک دیده میشوند و ممکن است در دورههای مشخصی شدت بیشتری پیدا کنند.
ژنتیک
زمینه ژنتیکی هم میتواند در مستعد بودن پوست به آکنه نقش داشته باشد. اگر اعضای نزدیک خانواده سابقه جوشهای شدید یا مداوم داشته باشند، احتمال اینکه فرد نیز بیشتر با این مشکل درگیر شود میتواند افزایش پیدا کند. ژنتیک ممکن است روی میزان ترشح چربی، نحوه بسته شدن منافذ و واکنش التهابی پوست تأثیر بگذارد.
استفاده از بعضی محصولات پوستی و آرایشی
برخی محصولات آرایشی، مراقبت از پوست یا حتی محصولات مو ممکن است برای پوست بعضی افراد سنگین باشند و باعث بسته شدن منافذ یا تحریک پوست شوند. این موضوع بهویژه زمانی اهمیت پیدا میکند که محصول به طور مداوم با پوست صورت تماس داشته باشد؛ برای مثال محصولات مو در ناحیه پیشانی یا کرمها و لوازم آرایشی سنگین روی پوست مستعد جوش.
اصطکاک و تماس مداوم با پوست
تماس مکرر بعضی وسایل با پوست میتواند در افراد مستعد، جوش را تشدید کند. ماسک، کلاه، بندهای ورزشی، تلفن همراه یا حتی عادت به لمس مداوم صورت میتوانند باعث افزایش اصطکاک، گرما و تعریق روی پوست شوند. در این شرایط، پوست بیشتر مستعد تحریک و بسته شدن منافذ میشود و ممکن است جوشها در همان ناحیه بیشتر دیده شوند.
بعضی داروها
برخی داروها نیز میتوانند در ایجاد یا تشدید جوش نقش داشته باشند. این اتفاق برای همه افراد رخ نمیدهد و واکنش پوست به دارو میتواند متفاوت باشد. بنابراین اگر جوشها بعد از شروع یک داروی جدید به طور محسوسی بیشتر شده باشند، ممکن است میان این دو ارتباط وجود داشته باشد.
تأثیر نوع پوست بر ایجاد جوش
نوع پوست میتواند بر احتمال ایجاد جوش، شکل ضایعات و میزان التهاب تأثیر بگذارد، اما هیچ نوع پوستی به طور کامل از آکنه مصون نیست. حتی افرادی که پوست خشک دارند نیز ممکن است دچار جوش شوند؛ بنابراین چرب بودن پوست تنها عامل تعیینکننده نیست.
در پوست چرب، غدد سباسه معمولاً سبوم بیشتری تولید میکنند. افزایش چربی میتواند در کنار سلولهای مرده پوست باعث مسدود شدن فولیکولها شود و زمینه را برای ایجاد جوشهای سر سیاه، سر سفید و ضایعات التهابی فراهم کند. به همین دلیل، آکنه در پوستهای چرب شایعتر است، بهخصوص اگر منافذ پوست نیز مستعد گرفتگی باشند.
پوست مختلط معمولاً در بعضی نواحی صورت، بهویژه پیشانی، بینی و چانه، چربی بیشتری تولید میکند. در نتیجه ممکن است جوشها بیشتر در همین قسمتها دیده شوند، در حالی که گونهها خشک یا نرمال باقی بمانند.
پوست خشک هم میتواند مستعد جوش باشد، اما خشکی پوست بهتنهایی علت آکنه نیست. آسیب به سد محافظتی پوست میتواند حساسیت و التهاب را بیشتر کند و استفاده از محصولات بسیار سنگین یا نامناسب برای جبران خشکی نیز در بعضی افراد باعث بسته شدن منافذ شود.
افرادی که پوست حساس دارند ممکن است بیشتر با قرمزی و التهاب همراه با جوش مواجه شوند. در این نوع پوست، استفاده از شویندههای قوی، لایهبرداری بیش از حد یا محصولات نامناسب میتواند سد محافظتی پوست را ضعیف و التهاب ضایعات آکنه را بیشتر کند.
محلهای شایع ایجاد آکنه
آکنه میتواند در بخشهای مختلف صورت و بدن ایجاد شود، اما بعضی نواحی به دلیل فعالیت بیشتر غدد چربی، تعریق، اصطکاک یا تماس مداوم با عوامل محرک بیشتر مستعد جوش هستند. در جدول زیر، شایعترین محلهای ایجاد آکنه و عواملی که میتوانند در بروز یا تشدید جوش در هر ناحیه نقش داشته باشند، آورده شده است.
| محل ایجاد جوش | نکات رایج |
|---|---|
| پیشانی | چربی بیشتر پوست، تماس مو با صورت و بعضی محصولات مو میتوانند در ایجاد جوش این ناحیه نقش داشته باشند. |
| بینی | به دلیل فعالیت بیشتر غدد چربی، جوشهای سر سیاه و سر سفید در این قسمت شایعتر هستند. |
| گونهها | تماس دست، تلفن همراه، ماسک و محصولات نامناسب پوستی ممکن است باعث تحریک یا تشدید جوش شوند. |
| چانه و خط فک | در برخی افراد جوشهای این ناحیه همزمان با تغییرات هورمونی بیشتر میشوند. |
| سینه و شانهها | تعریق، اصطکاک لباس و تجمع چربی و سلولهای مرده میتواند زمینه ایجاد جوش را فراهم کند. |
| قسمت بالایی کمر | ترشح چربی، تعریق و پوشیدن لباسهای تنگ یا غیرقابلتنفس میتواند جوشها را تشدید کند. |
محل ایجاد جوش به تنهایی نمیتواند علت دقیق آکنه را مشخص کند و برای بررسی علت باید عواملی مانند نوع پوست، شدت جوشها، سبک زندگی و تغییرات هورمونی نیز در نظر گرفته شوند.
باورهای اشتباه درباره جوش
درباره جوش باورهای زیادی وجود دارد که همیشه با واقعیت همخوان نیستند. بعضی از این تصورها حتی باعث میشوند علت ایجاد آکنه اشتباه برداشت شود.
جوش به دلیل کثیف بودن پوست ایجاد میشود: جوش نتیجه کثیف بودن پوست نیست. بسته شدن منافذ با چربی و سلولهای مرده، التهاب و عوامل دیگری مثل هورمونها و ژنتیک نقش مهمتری در ایجاد آن دارند.
فقط نوجوانها جوش میزنند: آکنه در دوران نوجوانی شایعتر است، اما محدود به این سن نیست. بسیاری از افراد در بزرگسالی نیز جوش میزنند و حتی ممکن است آکنه برای اولین بار در این دوره ظاهر شود.
فقط پوست چرب جوش میزند: پوست چرب بیشتر مستعد بسته شدن منافذ است، اما افراد با پوست خشک، مختلط یا حساس هم ممکن است دچار جوش شوند.
هر جوشی که روی چانه یا پیشانی ظاهر شود، نشانه مشکل یک اندام خاص است: محل ایجاد جوش میتواند تحت تأثیر عواملی مثل میزان چربی، تماس مو با پوست، اصطکاک یا تغییرات هورمونی باشد، اما نمیتوان فقط از روی محل یک جوش درباره سلامت یک اندام داخلی نتیجهگیری کرد.
خوردن شکلات یا غذای چرب حتماً باعث جوش میشود: نمیتوان یک ماده غذایی خاص را علت جوش در همه افراد دانست. با این حال، بعضی الگوهای غذایی ممکن است در برخی افراد با بیشتر شدن یا تشدید آکنه ارتباط داشته باشند، بنابراین واکنش پوست به تغذیه میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.
نتیجهگیری
آکنه یک مشکل پوستی چند عاملی است و معمولاً نمیتوان ایجاد آن را به یک علت مشخص نسبت داد. ترشح چربی، تجمع سلولهای مرده، بسته شدن فولیکولها، التهاب، تغییرات هورمونی و زمینه ژنتیکی میتوانند در شکلگیری انواع مختلف جوش صورت نقش داشته باشند. به همین دلیل، نوع و شدت آکنه در افراد مختلف یکسان نیست و عوامل تشدیدکننده آن نیز میتوانند متفاوت باشند.
شناخت تفاوت میان جوشهای سطحی، التهابی و عمیق و توجه به عواملی که باعث بیشتر شدن آنها میشوند، کمک میکند شرایط پوست را بهتر بشناسیم. همچنین پرهیز از دستکاری جوشها و مراقبت نادرست یا تحریککننده پوست میتواند احتمال تشدید التهاب و باقی ماندن جای جوش را کاهش دهد. اگر جوشها مداوم، عمیق، دردناک یا همراه با اسکار هستند، بهتر است برای بررسی دقیقتر به متخصص پوست مراجعه شود.
تجربه شما چیست؟
شما بیشتر با چه نوع جوش صورت درگیر هستید؛ جوش سر سیاه، سر سفید، چرکی یا زیرپوستی؟ آیا متوجه شدهاید عامل خاصی مثل استرس، تغییرات هورمونی یا استفاده از بعضی محصولات باعث بیشتر شدن جوشهایتان شود؟ تجربه خود را در بخش نظرات با ما و دیگر خوانندگان آیمادورا به اشتراک بگذارید. تجربههای واقعی میتوانند به دیگران کمک کنند تا بهتر با عوامل تشدیدکننده جوش آشنا شوند.
سوالات متداول
علت جوش صورت در سن بالا چیست؟
علت جوش صورت در سن بالا معمولاً به عواملی مثل تغییرات هورمونی، استرس، ژنتیک، افزایش چربی پوست و بسته شدن منافذ مربوط میشود. بعضی محصولات آرایشی و مراقبتی نیز میتوانند جوش بزرگسالی را تشدید کنند.
علت جوش صورت در خانمها چیست؟
علت جوش صورت در خانمها اغلب با نوسانات هورمونی، بهویژه در دوران قاعدگی، بارداری یا برخی مشکلات هورمونی ارتباط دارد. استرس، ژنتیک و نوع پوست نیز میتوانند در ایجاد جوش مؤثر باشند.
چگونه تشخیص دهیم جوش هورمونی است یا باکتریایی؟
جوشهای هورمونی معمولاً الگوی دورهای دارند و در بعضی افراد بیشتر در چانه و خط فک دیده میشوند. با این حال، آکنه را نمیتوان فقط به هورمونی یا باکتریایی تقسیم کرد و تشخیص علت اصلی صرفاً از روی ظاهر جوش امکانپذیر نیست.
از کجا بفهمم جوشها هورمونی هستند یا ناشی از استرس؟
اگر جوشها در زمانهای مشخصی از ماه تکرار شوند، احتمال هورمونی بودن آنها بیشتر است. اگر جوشها در دورههای پراسترس شدت بگیرند، استرس میتواند یکی از عوامل تشدیدکننده آکنه باشد.
آیا ترکاندن جوش باعث بیشتر شدن آن میشود؟
فشار دادن یا ترکاندن جوش میتواند التهاب و آسیب بافتی را افزایش دهد و احتمال باقی ماندن لک یا اسکار را بیشتر کند. بهتر است ضایعات آکنه دستکاری نشوند.
تایید شده توسط دیجیکالا